Ondanks dat de term de laatste jaren pas echt populariteit genereerde, bestaat het al langer. ‘Limerence’ werd in de jaren 70 door psycholoog Dorothy Tennoy geïntroduceerd, en is vaak te herkennen aan een ontzettend intense, onvrijwillige verliefdheid op iemand, die obsessieve vormen aanneemt. Bijkomende factoren zijn dat degene die aan limerence lijdt merkt dat zijn/haar productiviteit eronder lijdt, en er zelfs stress van kan ervaren. Een ander kenmerk van limerence is dat het vaak om een onbeantwoorde verliefdheid gaat.
Limerent Object (LO)
Degene die aan limerence lijdt, staart zich volledig blind op het limerent object (LO). De obsessie gaat zo ver dat iemand continu op zoek kan zijn naar goedkeuring van het LO, en dat de obsessieve gedachten zoveel ruimte innemen dat normale dagelijkse taken eronder lijden.
Psycholoog Dorothy Tennoy ontdekte deze vorm van verliefdheid tijdens een onderzoek waarbij ze meer dan 300 mensen interviewde. Daarbij ontdekte ze dat een deel van haar ondervraagden zich zo onzeker voelde in hun verliefdheid, dat het een bepaalde obsessieve vorm aannam. Tennoy ontdekte daarin ook dat hoe groter de onzekerheid (en dus hoe groter de drang naar bevestiging), hoe intenser deze obsessie en dus de limerence was.
De dwangmatige manier waarop mensen denken aan hun LO, vertoont veel vergelijking met obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) en verslavingen. Want ook bij limerence zijn het bepaalde intense gedachten, waar mensen eigenlijk geen controle meer over hebben — en ook bepaalde dwangmatige rituelen kunnen ze van zichzelf moeten uitvoeren. Continu checken of diegene online is geweest, of hij/zij een nieuwe story op Instagram heeft geplaatst? Het kan een heftige verliefdheid zijn, maar het kan ook neigen naar limerence.
Net zoals bij verslavingen, wordt er bij limerence een bepaald deel van je hersenen geactiveerd wanneer je met het LO in contact bent. De high die verslaafden kunnen ervaren bij verslavingen als gokken, wordt daarmee vergeleken — en ook de drang om dat wéér te ervaren.
Een ander belangrijk aspect van limerence is dat de verliefdheid zelden realistisch is; het is gebaseerd op een ideaalbeeld van het LO. Dat beeld kan enorm afwijken van hoe diegene in werkelijkheid is, maar de limerence kan zo intens zijn dat het lang kan duren voor die realisatie er komt.
Verliefdheid of limerence?
Vraag je je nu af of je ‘gewoon’ verliefd bent, of je misschien aan limerence lijdt? Ga bij jezelf ten rade of er sprake is van dwangmatige gedachten, of je die ander wel echt ziet zoals hij/zij is en hoe deze situatie invloed heeft op je dagelijks leven. Mocht je werk, je vriendschappen of andere zaken in je leven eronder lijden, is het tijd om aan de bel te trekken.
En dat hoef je heus niet alleen te doen, hoor — er zijn verschillende soorten therapie die hierbij kunnen helpen én je leren dit patroon te doorbreken, zodat de kans kleiner is dat je weer in dezelfde situatie belandt. Zo is er schematherapie mogelijk, waarbij je eventuele onderliggende oorzaken kan onderzoeken (zoals onzekerheden, verlatingsangst of hechtingsproblemen), cognitieve gedragstherapie om bepaalde patronen te herkennen en te doorbreken, en is EMDR een mogelijkheid als de limerence voortkomt uit bepaalde trauma’s uit het verleden.
Limerence in films
Nee, limerence is geen romantiek — al wordt het nog wel eens zo neergezet in films. Bijvoorbeeld in 500 Days of Summer (2009), waarin Tom (Joseph Gordon-Levitt) hélemaal weg is van Summer (Zooey Deschanel). Hij adoreert haar, maar in werkelijkheid heeft hij eigenlijk geen idee wie Summer eigenlijk is; het zit allemaal in zijn hoofd.
Datzelfde is het geval bij The Notebook, wat vaak wordt gezien als de meest romantische film aller tijden. Maar als je er goed over nadenkt is het niet gezond hoe obsessief Noah (Ryan Gosling) is met Allie (Rachel McAdams). Als kijker vind je het heel romantisch dat hij een jaar lang elke dag brieven aan haar schreef, ook al reageerde zij niet. Maar als dat echt zou gebeuren? Dat is simpelweg niet gezond.
En als laatste voorbeeld, nog een romantische favoriet van velen: Love Actually. Mark (Andrew Lincoln) is stapelverliefd op Juliet (Keira Knightley), ook al gaat zij trouwen met zijn beste vriend en heeft zij nog nooit ook maar een klein beetje interesse in hem getoond (wat ook een belangrijk onderdeel van limerence is: de onbeantwoorde liefde). Toch laat Mark zich niet tegenhouden en staat hij met een aantal borden voor haar deur. Wederom vinden de kijkers dit romantisch, maar als het in het echt zou gebeuren…? Tsja, dan zou dat toch wat anders opgevat worden.
Bron: Autsider // Beeld header: Fox Searchlight
