Welkom in 2026, waar onze privacy nog een stukje verder is uitgekleed. En dat allemaal dankzij een bril van Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram. De Ray-Ban Meta ziet eruit als een gewone bril, maar dan spuuglelijk. Wat je niet meteen ziet, is de ingebouwde camera en microfoon. Er gaat een klein lampje branden wanneer iemand filmt. Dat zou de privacy van omstanders moeten beschermen. Alleen blijkt dat lampje met een simpele sticker vrijwel onzichtbaar te maken. Er staan fora vol met uitleg over hoe je het zelf uitschakelt. Echt, geweldig bedacht 👍.
Voor wie denkt: mens, wat zeur je nou? Er zijn inmiddels genoeg voorbeelden van mensen die vrouwen zonder hun medeweten filmen. Op straat, tijdens het uitgaan, zelfs bij toiletten. Vorig jaar berichtte RTL dat een man op een Rotterdams festival was betrapt die met zo'n bril bij de damestoiletten filmde. Op zijn telefoon stonden volgens een beveiliger ook beelden waarop hij onder een rokje filmde.
Met een telefoon film je ook, maar die zíe je
Door de voorstanders van de bril wordt geroepen dat je met een telefoon ook gewoon kunt filmen. Klopt zeker. Maar wanneer iemand zijn telefoon op je richt, zie je tenminste dat er een camera in het spel is. Je kunt wegdraaien, bezwaar maken of de beveiliging waarschuwen. Bij een bril weet je niet eens dát je wordt gefilmd. De camera beweegt mee met iemands blik. Je kunt niet meer onderscheiden of iemand naar je kijkt of een opname maakt. Dat is nogal een verschil.
Het wordt nog gekker. Programmamaker Roel Maalderink maakte samen met Bits of Freedom een hele sterke video waarin hij medewerkers van Meta bij hun kantoor in Amsterdam met zo'n bril op filmde. Hij vroeg wat ze eigenlijk van het apparaat vonden. De medewerkers waren positief, maar bleken vervolgens weinig enthousiast over het idee om zelf ongevraagd gefilmd te worden. Logisch. Maar het toont mooi de ironie aan. Maar wat deed Meta vervolgens? Het bedrijf verwijderde de video van Instagram wegens vermeend pesten en intimidatie.
Haha. Dus als iemand met een Meta-bril vrouwen op straat filmt, moeten we dat blijkbaar accepteren als technologische vooruitgang. Maar als een programmamaker hetzelfde apparaat gebruikt om medewerkers van Meta een spiegel voor te houden, is het ineens intimidatie. Je kunt het bijna niet verzinnen.
Stop met de verkoop van dit onding
Wat ik minstens zo onbegrijpelijk vind, is dat Nederlandse opticiens en warenhuizen deze brillen überhaupt in hun assortiment hebben opgenomen. En dan kijk ik naar de Bijenkorf, Pearle en Bol.com. Overigens wel een shout-out naar Hans Anders en Wehkamp die inmiddels hebben besloten de camerabrillen niet meer te verkopen.
Er is gelukkig ook tegenstand. Stichting Offlimits en The Firewall hebben aangekondigd Meta en brillenfabrikant Luxottica voor de rechter te slepen. Ze willen dat de bril uit de schappen verdwijnt zolang je er heimelijk mee kunt filmen. Ook de Consumentenbond stapt naar de rechter. Op 26 november dient de zaak bij de rechtbank Amsterdam.
Maak de bril enkel medisch beschikbaar
Dat betekent overigens niet dat de technologie geen goede toepassingen heeft. Deze week las ik bij RTV Rijnmond over Marina, een jonge vrouw die blind is en dankzij een AI-bril zelfstandiger kan leven. De bril kan haar vertellen welk product ze uit de koelkast pakt, wat er op een bord staat en waar ze zich bevindt. Dat vind ik prachtig. Als technologie iemands leven op die manier makkelijker maakt, moeten we daar absoluut ruimte voor houden. Maak het voor mensen die deze technologie nodig hebben, en niet voor commerciële (lees: vieze, gluiperige) doeleinden.
Intussen zie je ook initiatieven ontstaan die proberen camerabrillen in de omgeving te detecteren. Zo is er de app ZuckOff. Deze detecteert of er brillen actief zijn in je omgeving. Alleen al het feit dat we zulke toepassingen nodig denken te hebben, vind ik geen fijne gedachte. Alsof vrouwen nog niet genoeg voorzorgsmaatregelen nemen om veilig over straat te kunnen gaan.
